ekologia - SegreGO

Jak opracować skuteczną strategię edukacji ekologicznej w gminie? Część 1

Konrad Szincel — Tue, 01 Sep 2020 08:52:04 +0000

Edukacja ekologiczna jest ważnym elementem kształcenia społeczeństwa. Rozwija świadomość obywateli o stanie środowiska oraz nakłania do dbania o wspólne dziedzictwo kulturowo-przyrodnicze. W tym materiale omawiamy temat edukacji ekologicznej kluczowych grup społecznych oraz podejmowanych działań w tym kierunku. Zapraszamy do lektury!

Istota edukacji ekologicznej

Ekologia jest nauką o przyrodzie ze szczególnym uwzględnieniem jej ochrony. Umożliwia poznanie współzależności różnych zjawisk przyrodniczych i ich wpływu na życie różnych organizmów, w tym także człowieka. Kształtowanie świadomości ekologicznej jest niezwykle ważne, ponieważ jest ona podstawą utrzymania prawidłowego poziomu życia. Decydując się na odpowiednie postępowanie w życiu codziennym, można odegrać istotną rolę w kształtowaniu środowiska. Najprostszym przykładem dbania o środowisko jest ponowne wykorzystywanie odpadów, a gdy jest to niemożliwe, wyrzucanie ich do odpowiednio wyznaczonych miejsc.

Co prawo mówi o edukacji ekologicznej?

Edukacja ekologiczna w Polsce ma charakter obowiązkowy na podstawie dokumentów państwowych oraz ratyfikowanych przez Polskę umów międzynarodowych, w których zostały przyjęte te zobowiązania. Zgodnie z zapisami art. 5 Konstytucji RP, uchwalonej w 1997 roku, Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Warunkiem koniecznym i niezbędnym realizacji celów wynikających zarówno z tego jak i innych zapisów najwyższej Karty Praw i Obowiązków Obywatelskich jest dobrze zaplanowany, zorganizowany i realizowany proces powszechnej edukacji ekologicznej obejmującej wszystkich mieszkańców naszej Ojczyzny.

Art. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska określa cel działań, podejmowanych przez człowieka na rzecz utrzymania środowiska naturalnego w możliwie najlepszym stanie.

Celem tym jest zachowanie i przywracanie równowagi przyrodniczej, czyli:

racjonalne kształtowanie środowiska i gospodarowanie zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,
przeciwdziałanie zanieczyszczeniom,
przywracanie elementów przyrodniczych do stanu właściwego.

Istotne znaczenie dla edukacji ekologicznej wynika również z podpisanych przez Polskę dokumentów międzynarodowych, przede wszystkim Agendy 21, czyli dokumentu przyjętego na Szczycie Ziemi – Konferencji ONZ “Środowisko i Rozwój” w Rio de Janeiro w czerwcu 1992 roku. Stanowi zbiór zaleceń i wytycznych dla działań dotyczących ochrony i kształtowania środowiska życia człowieka, które powinny być podejmowane w celu zapewnienia trwałego i zrównoważonego rozwoju. Ponadto wartość mają inne międzynarodowe konwencje, których Polska jest sygnatariuszem.

Promocja edukacji ekologicznej

Umieszczanie zapisów dotyczących edukacji w międzynarodowych konwencjach i zapisach świadczy o istotnej roli jaką promocja edukacji ekologicznej powinna pełnić w działaniach na rzecz ochrony środowiska. Zapisy dotyczące zasady uspołeczniania polityki ekologicznej przez stworzenie warunków do udziału obywateli, grup społecznych i organizacji w procesie kształtowania modelu zrównoważonego rozwoju znalazły się również w II Polityce Ekologicznej Państwa, przyjętej przez Sejm RP w 2001 r.

Najważniejszym dokumentem dotyczącym edukacji ekologicznej jest Narodowa Strategia Edukacji Ekologicznej, który identyfikuje i hierarchizuje cele edukacji ekologicznej. Wskazuje także jej zadania oraz możliwości ich realizacji.

Cele jakie wynikają z powyższych aktów prawnych to:

kształtowanie pełnej i wieloaspektowej świadomości,
zwiększenie zainteresowania powiązanymi kwestiami: społecznymi, politycznymi,
ekonomicznymi i ekologicznymi,
umożliwienie zdobywania wiedzy i umiejętności, które są niezbędne dla ochrony środowiska,
kształtowanie postaw, wartości i przekonań, które zapewnią troskę i możliwość ochrony środowiska,
rozpowszechnienie idei zrównoważonego rozwoju we wszystkich sferach życia, uwzględniając edukację, pracę i wypoczynek,
tworzenie programów edukacji ekologicznej na szczeblach administracyjnych na poziomie: województw, powiatów i gmin,
promowanie dobrych praktyk z zakresu metodyki i edukacji ekologicznej,
objęcie edukacją ekologiczną wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej.

Dobranie odpowiednich form edukacji

Edukacja środowiskowa ma na celu kształcenie społeczeństwa zgodnie z hasłem „myśleć globalnie, działać lokalnie”. Powinna docierać do wszystkich grup wiekowych i społecznych. W tym celu można podzielić mieszkańców na pięć głównych grup, do których trafiać będą odpowiednio przygotowane formy edukacyjne:

pracowników samorządowych gminy (zarząd i pracownicy urzędów),
dziennikarzy i nauczycieli,
przedsiębiorców,
dorosłych mieszkańców,
dzieci i młodzieży.

Edukacja ekologiczna decydentów rządowych

Główne ustalenia zapadają w Ministerstwach Środowiska i Klimatu, a nadzór nad przestrzeganiem przepisów sprawuje Główny Inspektorat Ochrony Środowiska i Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska. Z kolei Państwowa Rada Ochrony Przyrody ma za zadanie dokonywanie oceny stanu środowiska i sporządzanie raportów z badań kontrolnych. Natomiast Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej finansuje inwestycje, umożliwiające dostosowanie naszych standardów ochrony środowiska do wymogów Unii Europejskiej, np. budowę oczyszczalni ścieków. Swój udział w działaniach prośrodowiskowych ma także Minister Zdrowia, który wydaje rozporządzenia o wymogach bezpieczeństwa dla zdrowia wody z własnych ujęć.

Na poziomie lokalnym do pierwszej grupy decydentów należy zaliczyć przede wszystkim włodarzy gmin, radnych oraz sołtysów. Do nich w dużej mierze należy podejmowanie działań z zakresu planowania, programowania i rozwoju, które przekładają się na działania inwestycyjne i organizacyjne, związane z ochroną środowiska na obszarze danej jednostki organizacyjnej. Właściwy poziom ich świadomości ekologicznej oraz zrozumienie zasad rządzących się zrównoważonym rozwojem, pozwoli na łatwiejsze wprowadzanie niezbędnych działań. Elementami edukacji ekologicznej wśród tej grupy powinny być organizowane dla nich spotkania ze specjalistami, udział w konferencjach i szkoleniach, konsultacje z praktykami, którzy realizują podobne zadania z zakresu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska na własnym terenie. Akcja edukacyjna prowadzona wśród decydentów nie może mieć charakteru jednostkowego. Powinna być prowadzona w sposób cykliczny – zapewniająca ciągłe doskonalenie się i dokształcanie tej grupy osób.

Poziom edukacji decydentów przekłada się na działania inwestycyjne i organizacyjne, dlatego osoby te powinny zostać przeszkolone w pierwszej kolejności. Właściwy poziom ich świadomości ekologicznej pozwoli na łatwiejsze wprowadzanie niezbędnych działań i sprawną ich koordynację.

Edukacja ekologiczna decydentów pośrednich

Drugą grupą osób tzw. decydenci pośredni, które powinny zostać objęte akcją edukacyjną w pierwszej kolejności są osoby, które z racji wykonywanego zawodu mają częsty kontakt z szerszą grupą mieszkańców. Do grupy tych osób należy zaliczyć między innymi urzędników, nauczycieli, księży, a także pracowników służb komunalnych.

Prowadzenie wśród tej grupy osób edukacji powinno koncentrować się na zorganizowaniu im cyklu spotkań i szkoleń, a także zapewnienia dostępu do jak najszerszych zasobów materiałów literatury fachowej (czasopisma, periodyki, książki, wydawnictwa multimedialne). Uzupełnieniem mogłyby być także wyjazdy terenowe pozwalające przekonać się naocznie wybranych zagadnieniach z tematyki ochrony środowiska. Bardzo istotne jest aby w zaplanowanym cyklu spotkań znalazło się co najmniej jedno dotyczące form przekazywania informacji. Dotyczy to głównie osób mających bezpośredni kontakt z większą liczbą osób. Istotne jest, aby osoby szczególnie z tej grupy, jako grupy dużego zaufania społecznego, w sposób rzetelny przedstawiały wszystkie aspekty planowanych do wprowadzenia inwestycji czy zmian w zakresie zagadnień ochrony środowiska. Muszą być przygotowani do spotkania z ludźmi o różnym poziomie świadomości ekologicznej i umieć odpowiednio dostosować formę przekazywanych informacji.

Edukacja ekologiczna w mediach

Promowanie zagadnień ekologicznych powinno również odbywać się poprzez środki masowego przekazu na podstawie odpowiedniej polityki medialnej. Wynika to też z zapisów Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska w art. 78:

„Środki masowego przekazu są obowiązane kształtować pozytywny stosunek społeczeństwa do ochrony środowiska oraz popularyzować zasady tej ochrony w publikacjach i audycjach”.

Dzięki możliwości szerzenia informacji na dużą skalę, media pełnią ważną rolę w kształtowaniu świadomości ekologicznej. Tematy związane z edukacją ekologiczną powinny pojawiać się zarówno w mediach krajowych jak i lokalnych takich jak telewizja, prasa, radio, a także internet. Ważne jest aby w najprostszy i najskuteczniejszy sposób przekazywać informacje obywatelom uwzględniając zróżnicowanie form i treści przekazu. Dzięki aktywnej postawie lokalnych mediów promujących działania podejmowane przez samorządy na rzecz szeroko rozumianej ekologii łatwiejszym staje się propagowanie idei zrównoważonego rozwoju oraz rozwiązywanie problemów środowiskowych.

Do przykładowych kampanii informacyjnych może należeć prowadzenie akcji informującej mieszkańców o szkodliwości środowiskowej niektórych ich działań np. spalanie w domowych piecach materiałów szkodzących atmosferze (plastików, odpadków domowych), wywożenie odpadów na nielegalne wysypiska śmieci czy niezorganizowane opróżnianie przydomowych szamb.

Temat edukacji ekologicznej jest niezwykle obszerny, dlatego postanowiliśmy materiał podzielić na dwie części. W kolejnym artykule pochylimy się nad edukacją ekologiczna dzieci i młodzieży, dorosłych oraz przedsiębiorców. Przyjrzymy się również działaniom szkół i przedsiębiorstw, a także omówimy źródła finansowania tej gałęzi edukacji. Nie obędzie się również bez podsumowania przedstawionych zagadnień.

Aby kompleksowo omówić tę tematykę organizujemy po raz drugi, bezpłatny webinar Jak tworzyć skuteczne projekty edukacji ekologicznej?

Więcej szczegółów na wydarzeniu na Facebooku.
Zapisy na segrego.pl/webinar-edukacja-ekologiczna.

Czytelniku, mamy nadzieję, że weźmiesz udział w naszym spotkaniu online i włączysz się do dyskusji związanej z edukacją ekologiczną, a teraz zapraszamy Cię do lektury drugiej części materiału.

Artykuł Jak opracować skuteczną strategię edukacji ekologicznej w gminie? Część 1 pochodzi z serwisu SegreGO.

Wpływ obowiązkowej segregacji a koszty odbioru odpadów

Konrad Szincel — Tue, 11 Aug 2020 10:15:09 +0000

W poprzednim artykule omówiliśmy zmiany jakie zostały wprowadzone w Polsce w związku z segregacją odpadów. Przeanalizowaliśmy także działania jakie są podejmowane w naszym kraju oraz związane z tym korzyści. Kontynuując rozważania na temat istoty i konieczności segregacji odpadów pochylamy się w poniższym tekście nad aspektem wzrostu opłat za odbiór śmieci. Dlaczego koszty odbioru odpadów wzrosły nawet 3-krotnie? Jaki mamy wpływ na wysokość tych cen? Zapraszamy do lektury!

Obowiązkowa segregacja i koszty odbioru odpadów

Obowiązkowa segregacja dla wszystkich mieszkających w Polsce jest dobrym krokiem w stronę ekologicznej neutralności naszego kraju. Jednak obywatele nie są zadowoleni z tych zmian. Wraz z nakazem segregowania znacząco wzrosły opłaty za odbiór śmieci względem lat ubiegłych. Tak jak wspominaliśmy w artykule “Obowiązkowa segregacja kluczem do uporządkowania gospodarki odpadami” opłaty wzrosły nawet 3-krotnie! Dla przykładu w Płocku cena za odbiór odpadów wzrosła z 11 zł (śmieci segregowane) i 16 zł (śmieci zmieszane) do kolejno 26 zł i 52 zł za jedną osobę. Aktualnie płacimy więcej niż za granicą. W Niemczech, gdzie zarobki są 4-krotnie większe. Czteroosobowa rodzina mieszkająca w Dreźnie zapłaci 80 euro rocznie za odbiór śmieci. Natomiast rodzina z Wrocławia zapłaci za tę samą usługę aż 240 euro (1056 zł) rocznie!

Jakie są przyczyny tak wysokich opłat za odbiór odpadów w Polsce?

Warto spojrzeć na to zagadnienie zaczynając od odniesienia się do najczęściej wskazywanych przyczyn przez samorządy:

Unikanie wnoszenia opłat przez mieszkańców. Gminy nie są w stanie weryfikować wszystkich deklaracji. Brakuje rozwiązań prawnych, które umożliwiłyby ich kontrolę. W efekcie jeśli na terenie gminy są osoby, które generują odpady nie wnosząc z tego tytułu opłaty, inni płacą za nich.

Zakaz dotowania gospodarki odpadami z innych środków. Opłaty wnoszone przez mieszkańców muszą zbilansować wydatki, czyli sfinansować cały system.

Coroczny wzrost generowanych śmieci. Im więcej mieszkańcy wyprodukują opadów, tym więcej gmina musi zapłacić za ich przetworzenie i zagospodarowanie.

Wzrost kosztów prowadzenia działalności związanej z odbiorem odpadów.
Brak konkurencji zarówno na rynku odbiorców, jak i instalacji służących do przetwarzania odpadów. Bardzo często prowadzi to do podejrzeń o tzw. zmowy rynkowe i monopol jednego podmiotu na danym terenie.

Brak wdrożonych rozwiązań związanych z Gospodarką o obiegu zamkniętym (GOZ) oraz Rozszerzoną odpowiedzialnością producenta (ROP). Istnieją także bariery prawne utrudniające lub wręcz uniemożliwiające zajmowanie się odbiorem od mieszkańców bezpośrednio przez samorządy (ich spółki czy też zakłady budżetowe).

Wysokie koszty zagospodarowania odpadów. Od 01.01.2018 roku zaobserwowano znaczący wzrost opłat za składowanie odpadów. Opłata marszałkowska, szczegółowo opisana niżej, z poziomu kilkunastu procent w roku 2018 wzrosła do kilkuset w 2020 roku! Ponadto ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1592) nakłada na regionalne instalacje przetwarzania nowe obowiązki takie jak np. obowiązkowy monitoring wizyjny instalacji czy wnoszenie zabezpieczenia roszczeń.

Podwyżki cen przez nakaz segregacji?

Niektórzy upatrują przyczyn podwyżki cen właśnie z powodu obowiązkowej segregacji. Na pierwszy rzut oka można pomyśleć, że organizacja odbioru od mieszkańców posegregowanych odpadów i zakaz ich mieszania pociąga za sobą dodatkowe koszty. Zgłębiając jednak to zagadnienie, widać o wiele więcej wątków i korzyści wynikających ze wspomnianych zmian. Mimo wielu krytycznych uwag jakie pojawiają się w odniesieniu do regulacji związanych z odpadami, segregacja jest istotnym i ważnym elementem całego procesu gospodarowania odpadami. Oczywiście dyskusyjnym pozostaje czy ma się ona odbywać u źródła czy też raczej w specjalnie przygotowanych do tego miejscach. Przyglądając się różnym dyskusjom można znaleźć zwolenników jednego, jak i drugiego rozwiązania. Cały czas czekamy także na uregulowania dotyczące Rozszerzonej Odpowiedzialności Producentów i powiązania jej z istniejącymi już zasadami dotyczącymi selektywnej zbiórki odpadów.

Dużym utrudnieniem i możliwym powodem wysokich opłat jest brak rynku dla surowców wtórnych. Zapis w Ustawie umożliwia gminom generowanie dochodu ze sprzedaży pozyskanych przez nią surowców wtórnych i produktów przygotowanych do ponownego użytku. Jednak praktycznie nikt dzisiaj takich dochodów nie osiąga.

Należy pamiętać o zobowiązaniu państw członkowskich UE, by podjąć niezbędne środki do zmniejszenia ilości składowanych odpadów komunalnych do nie więcej niż 10% w 2035 roku. Niespełnienie tego wymogu może skutkować konsekwencjami finansowymi, które odczuje każdy z nas.

Prawidłowa segregacja może znacząco przyczynić się do obniżenia ilości składowanych odpadów, a przez to wpłynąć na wysokość tzw. “opłaty marszałkowskiej”, czyli opłaty za korzystanie ze środowiska. Ustalana i ogłaszana jest co roku w obwieszczeniu Ministra Środowiska. Oczywiście nie wpływa bezpośrednio na ustaloną stawkę, ale na całość opłat wynikających z tego tytułu, co może przekładać się na koszty odbioru odpadów.

Świadomość ekologiczna

W dużej mierze od nas samych i naszego zaangażowania w sprawy środowiska zależy cena, którą ponosimy w efekcie końcowym za odbiór i zagospodarowanie odpadów. Znaczenie ma to, co kupujemy, a następnie co z dokonanym zakupem dzieje się dalej – jak go wykorzystujemy lub przetwarzamy w momencie kiedy jest nam już nieprzydatny. Warto zwracać uwagę na to czy dany produkt jest wykonany z elementów nadających się do recyklingu i czy jego opakowanie ulega procesowi biodegradacji. Im bardziej będziemy przykładać się do tego jako mieszkańcy tym bardziej wartościowy produkt trafi do odzysku i mniejsze nakłady trzeba będzie ponieść. W tej kwestii jest jeszcze bardzo wiele do zrobienia. Często mieszamy odpady, brudzimy je i w efekcie pozbawiamy wartości. Nie powinniśmy zatem dopatrywać przyczyn wzrostu cen za odbiór odpadów w obowiązkowej segregacji, a raczej w słabej jakości czy jej braku.

Budowanie nawyków

Żadne regulacje nie będą skuteczne póki nie nauczymy się prawidłowo segregować śmieci. Mimo jasno określonych zasad, prawidłowej selekcji dokonuje niewielka ilość mieszkańców. Często pojawiają się wątpliwości co, gdzie wyrzucić, bądź praktykują segregację niedokładnie, co prowadzi do tego, że śmieci z wszystkich koszy stają odpadami zmieszanymi. Jedynie 15 % badanych odpowiedziało poprawnie na wszystkie pytania odnoszące się do segregacji śmieci. Widać, że istnieje potrzeba różnorodnych form edukacji, które będą pogłębiały naszą znajomość zasad segregacji oraz budowały świadomość wyzwań przed jakimi stajemy. Akcje społeczne, konkursy, warsztaty, prelekcje i inne wydarzenia powinny znacząco przyczynić się do poprawy stanu wiedzy obywateli. Warto też korzystać z rozwiązań takich jak aplikacje mobilne, webinary czy gry edukacyjne angażujące każde pokolenie.

Najmniejsze działanie ma znaczenie

Wiedza na temat prawidłowej segregacji powinna być promowana w miejscach pracy, szkołach i uczelniach, gdzie przesiadujemy większość swojego czasu. W naszej firmie przykładamy dużą uwagę do ograniczania marnotrawstwa oraz dbamy o prawidłową segregację dostarczając pracownikom wiedzę i zapewniając odpowiednie warunki. Zapytaliśmy nasz zespół o to, jakie nawyki praktykują w codziennym życiu. Wymienili m.in. picie wody z kranu zamiast kupowanie wody butelkowanej, unikanie pakowania owoców i warzyw do foliówek, wykorzystywanie słoików na przetwory oraz sporządzanie list zakupów. Są to popularne dziś praktyki, jednak wiele osób mimo znajomości, ich nie wykonuje. Dlatego tak ważnym jest uświadamianie społeczeństwa, że najdrobniejsze działania mają znaczenie.

Kontrola i prewencja nieprawidłowej segregacji

Zgodnie z wymogami Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, samorząd we współpracy z podmiotem odbierającym odpady powinien kontrolować segregację odpadów oraz dokumentować nieprawidłowości. Na ten moment nie ma idealnego rozwiązania, które realizowało ten wymóg.

Największym wyzwaniem jest kontrola w budynkach wielolokalowych i weryfikacja, kto wyrzucił nieprawidłowo posegregowane odpady. W takich przypadkach przeważnie obarcza się karą w wszystkich mieszkających. Odpowiedzialność zbiorowa w tym przypadku może prowadzić do wzajemnego oskarżania się sąsiadów, zamiast poprawiania własnych nawyków i przyzwyczajeń. Dlatego edukacja, budowanie świadomości ekologicznej oraz kształtowanie obywateli szanujących środowisko są tak ważne i muszą być na stałe wdrożone do naszego życia.

Jesteśmy na początku drogi ku neutralności ekologicznej, dlatego szerzenie wiedzy na temat segregacji i ochrony środowiska powinna być rozpowszechniana na masową skalę. Przekazywana wiedza powinna być związana z przyjętymi lokalnie systemami gospodarki odpadami, co pomoże przygotować społeczeństwo do realizacji nałożonych obowiązków.

Segregacja to ważny element całego systemu gospodarki odpadami komunalnymi. Prawidłowo prowadzona daje gwarancje na osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, a przy okazji ograniczenia ilości składowanych odpadów, co z kolei przełoży się na niższą opłatę środowiskową – jest to cel ku któremu musimy podążać. Bez niego kolejny wzrost cen będzie nieunikniony, a problem pozostanie nierozwiązany.

Zgadzacie się z przywołanymi przez nas przyczynami wzrostu kosztów odbioru odpadów? A może widzicie jeszcze jakieś?

Zapraszamy do komentowania oraz dzielenia się wiedzą i doświadczeniem!

Artykuł Wpływ obowiązkowej segregacji a koszty odbioru odpadów pochodzi z serwisu SegreGO.

Obowiązkowa segregacja kluczem do uporządkowania gospodarki odpadami

Konrad Szincel — Thu, 23 Jul 2020 13:17:21 +0000

Obowiązkowa segregacja, recykling i minimalizowanie marnowania zasobów muszą stać się nową rzeczywistością. Pojawiają się nowe regulacje, które nakładają na gminy obowiązek realizacji tych działań. Jakie mają znaczenie dla środowiska? Co się zmieniło w polskim prawie? W poniższym artykule odpowiemy na te pytania oraz pochylimy się nad tematem korzyści segregacji i recyklingu oraz działań podejmowanych w tym kierunku w polskich miastach i gminach.

Znaczenie segregacji

Bez wątpienia można stwierdzić, że człowiek ma istotny wpływ na środowisko. Z roku na rok generujemy coraz więcej odpadów, co prowadzi do zanieczyszczeń powietrza, wody i gleby. Jednym z najpopularniejszych sposobów minimalizacji tego niepokojącego zjawiska jest segregacja, która w ostatnich latach coraz bardziej przybiera na znaczeniu.

Dlaczego segregacja jest tak ważna? Umożliwia w kolejnym etapie przetworzenie odpadów w procesie recyklingu, aby powtórnie wykorzystać je w celu stworzenia nowych produktów. Rozdzielając śmieci w gospodarstwie domowym ograniczamy tony, które zanieczyściłyby środowisko pogłębiając tym samym globalny problem, o którym pisaliśmy w poprzednim artykule.

Słyszymy nie od dziś, że segregacja i recykling są potrzebne, jednak nie wszyscy są przekonani do tej idei. Zaledwie 1/3 polskich konsumentów wierzy, że ich działania mogą przyczynić się do zahamowania negatywnego wpływu na środowisko. Tymczasem każde najmniejsze działanie ma znaczenie. Na przykład ponownie wykorzystana szklana butelka to oszczędność energii potrzebnej do oświetlenia pokoju żarówką przez cztery godziny, a z 35 butelek PET można wyprodukować bluzę z polaru i kolejne butelki. Powinniśmy inaczej postrzegać odpady, większość z nich może być po przetworzeniu cennymi surowcami, którym możemy dać drugie życie.

Krąży wiele innych mitów dotyczących selektywnej zbiórki i recyklingu. Ludzie powtarzają często, że nie segregują, bo “i tak wszystko jest mieszane w śmieciarkach”. Jest to nieprawdą, polskie prawo zakazuje takich działań. Śmieciarki są przeznaczone do odbioru konkretnego rodzaju śmieci i różne pojazdy odbierają je w wyznaczonych dniach. Pojawia się też coraz więcej nowoczesnych pojazdów ze specjalnymi przegrodami dzielącymi frakcje.

Wiele osób sądzi, że troska o środowisko jest kosztowna, jednak to kolejny mit. Recykling to oszczędność ograniczonych zasobów naturalnych. Do przetworzenia surowców zużywa się znacznie mniej wody niż do ich produkcji. Pozwala to też obniżyć emisję trujących gazów do atmosfery nawet o 95%. Recykling to oszczędność ropy naftowej i zużycia energii oraz mniej wysypisk śmieci.

Zalety segregacji i recykling

Zacznijmy skupiać się na tym co ważne. Czerpmy wiedzę z rzetelnych źródeł, unikajmy powtarzania mitów i argumentów przeciwko ekologicznym działaniom.

Skupmy się na korzyściach segregacji i recyklingu, ponieważ jest ich wiele:

redukcja ilości śmieci na wysypiskach i kosztów ich utrzymania przez gminy,
ograniczenie ilości odpadów niebezpiecznych na wysypiskach,
wydłużenie żywotności składowisk,
realizacja idei GOZ, czyli gospodarki o obiegu zamkniętym,
obniżenie zużycia surowców naturalnych,
ograniczenie zagrożenia dla środowiska i zdrowia człowieka,
wyrobienie nawyków porządku, oszczędności i gospodarności obywateli.

Nowe zasady selekcji śmieci

Znowelizowana ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprowadziła nowe zasady zróżnicowania stawek opłat za odpady zbierane w sposób selektywny i nieselektywny oraz nakaz segregowania przez każdego obywatela. Weszła ona w życie 6 września 2019, a samorządy miały mieć 12 miesięcy na dostosowanie swoich dokumentów do nowych zasad. Jednak ze względu na utrudnione warunki przez sytuację epidemiologiczną, termin ten został wydłużony do końca 2020 roku. Nowe zasady i akty prawne regulujące gospodarkę odpadami we wszystkich gminach zaczną zatem obowiązywać od 1 stycznia 2021 roku.

W Polsce aktualnie mamy podział na cztery główne frakcje oraz odpady zmieszane:

Papier (kolor niebieski)
Metale i tworzywa sztuczne (kolor żółty)

Szkło (kolor zielony)
Bio (kolor brązowy)
Odpady zmieszane (kolor czarny)

Warto pamiętać, że do selektywnej zbiórki nie służy tylko 5 pojemników ustawionych przy naszych nieruchomościach. Odpadów niebezpiecznych nie możemy wyrzucać do koszy w naszych domach. Zaliczają się do nich: zużyte baterie i akumulatory, przeterminowane lekarstwa, zużyte świetlówki, odpady po żrących chemikaliach, a także zużyty sprzęt RTV i AGD. Powinno się je oddawać do specjalnie wyznaczonych punktów w sklepach i aptekach, a także w tzw. PSZOK-u (Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych), zorganizowanego przez gminę.

Drugie życie odpadów

Poza wyznaczonymi ustawowo frakcjami i dedykowanymi punktami zbiórki odpadów, warto pamiętać o miejscach, gdzie możemy oddać niepotrzebne rzeczy, aby ktoś inny mógł z nich skorzystać. Do komisu możemy zanieść nieużywany od lat rower. Jeśli robimy porządki w szafie i chcemy pozbyć się niepotrzebnych ubrań, możemy je sprzedać przez internet lub zanieść do specjalnych kontenerów na odzież. W ostatnim czasie powstają różne rozwiązania do dzielenia się niewykorzystanymi produktami spożywczymi tzw. “foodsharing”. Jednym z przykładów są jadłodzielnie, czyli wydzielone miejsca w przestrzeni ogólnodostępnej z lodówką lub szafką na żywność. Warto promować takie rozwiązania wśród mieszkańców, co pozwoli ograniczyć ilość odbieranych śmieci.

Pojawia się też coraz więcej akcji i działań ekologicznych, które wspierają selektywną zbiórkę odpadów i recykling. Wiele osób chętnie do nich dołącza. Na przykład na warszawskich ulicach stanęły pierwsze recyklomaty, a mieszkańcy włożyli już do nich ponad 63 tys. plastikowych butelek, 15 tys. szklanych i 2 tys. puszek. W Krakowie i Sosnowcu pojawiły się butelkomaty, które za każdą wyrzuconą butelkę wypłacają kilkanaście groszy. W centrum Polkowic postawiono specjalny kosz do którego można wrzucać plastikowe nakrętki, a w ten sposób pomagać potrzebującym i dbać o środowisko. Pojemnik zapełnił się w rekordowym tempie – po zaledwie kilku dniach zebrano prawie 240 kilogramów nakrętek! Takie rozwiązania ułatwiają ponowne wykorzystywanie cennych surowców oraz obniżają koszty recyklingu.

Akcje ekologiczne prowadzone są też w placówkach oświatowych i realizowane w ramach kampanii edukacyjnych opłacanych ze środków systemu gospodarki odpadami. Zlecane są m.in. przez odpowiednie zapisy w SIWZ przetargowych oraz umowach z wykonawcami na odbiór i zagospodarowanie odpadów. W ten sposób gminy realizują obowiązek ustawowy dotyczący podejmowania działań edukacyjnych. Podobnie swoje kampanie przygotowują firmy zajmujące się przetwarzaniem odpadów i ich recyklingiem.

Wzrost opłat za odbiór śmieci

Obowiązek segregacji dla wszystkich Polaków jest dobrym krokiem w stronę ekologicznej neutralności naszego kraju. Obywatele, którzy segregują odpady zapłacą za ich zagospodarowanie co najmniej dwa razy mniej niż te, które nie realizują tego obowiązku. Ustawa przewiduje również niższe ceny za odbiór śmieci dla tych, którzy mają przydomowe kompostowniki.

Jednak czy mieszkańcy są zadowoleni z tych zmian?

Nie do końca… Największym problemem nie jest sama segregacja, a znaczący wzrost opłat za odbiór śmieci względem lat ubiegłych. Wiele osób uważa, że za segregację powinni płacić mniej, tymczasem opłaty wzrosły nawet 3-krotnie! Na przykład w Skierniewicach cena za odbiór odpadów urosła z 8,50 zł (śmieci segregowane) i 17 zł (śmieci zmieszane) do kolejno 20,60 zł i 41,20 zł za jedną osobę miesięcznie. Dla 4-osobowej rodziny jest to niemały wydatek. Warto również zaznaczyć, że płacimy za odpady znacznie więcej niż za granicą. W Niemczech, gdzie zarobki są 4-krotnie większe, czteroosobowa rodzina mieszkająca w Dreźnie zapłaci 54 zł miesięcznie za odbiór śmieci. Natomiast Kowalscy z Wrocławia zapłacą za tą samą usługę aż 88 zł!

W kolejnym artykule postaramy się wymienić i przeanalizować powody tak wysokich opłat za odbiór odpadów w Polsce. Jakie według Was są przyczyny wzrostu tych cen?

Artykuł Obowiązkowa segregacja kluczem do uporządkowania gospodarki odpadami pochodzi z serwisu SegreGO.